اکتشاف، فناوری و ثبات؛ نقشه راه توسعه معدن

در شرایطی که بخش معدن ایران با چالش تأمین پایدار مواد اولیه، کاهش کیفیت ذخایر سطحی و افزایش نیاز صنایع معدنی و فولادی مواجه است، تداوم توسعه این زنجیره بیش از هر زمان دیگری به تصمیم‌های راهبردی در حوزه اکتشاف، سرمایه‌گذاری و فناوری وابسته شده است. کارشناسان معتقدند هم‌زمان با گسترش ظرفیت‌های تولید، توسعه اکتشافات، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و ایجاد ثبات در سیاست‌گذاری نیز باید در دستور کار قرار گیرد؛ موضوعی که رئیس هیئت‌مدیره هلدینگ سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات نیز بر آن تأکید کرده و این سه محور را مهم‌ترین اولویت‌های آینده معدن ایران دانسته است.

محمد آقاجانلو با اشاره به شکاف میان ظرفیت تولید فولاد و ظرفیت تأمین مواد اولیه اظهار کرد: طی سال‌های گذشته توسعه واحدهای فولادی با سرعت بیشتری نسبت به توسعه اکتشاف و استخراج انجام شده و تداوم این روند می‌تواند در آینده فشار بیشتری بر منابع معدنی کشور وارد کند.

او با تأکید بر اینکه اکتشاف باید به یک اولویت ملی تبدیل شود، گفت: توسعه اکتشافات عمیق، به‌روزرسانی داده‌های زمین‌شناسی و استفاده از فناوری‌های نوین سنجش از راه دور، از مهم‌ترین اقداماتی است که باید برای تضمین امنیت تأمین مواد اولیه دنبال شود.

به گفته رئیس هیئت‌مدیره هلدینگ سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات، با توجه به زمان‌بر بودن فرآیند تبدیل اکتشاف به تولید، توقف یا کند شدن این بخش یک خطای راهبردی خواهد بود.

پیش‌نیازهای تأمین پایدار مواد اولیه

در ادامه، آقاجانلو ثبات مقررات را یکی از مهم‌ترین پیش‌نیازهای جذب سرمایه‌گذاری در معدن دانست و افزود: سرمایه‌گذاری معدنی ماهیتی بلندمدت و سرمایه‌بر دارد و در چنین شرایطی، قابلیت پیش‌بینی آینده برای سرمایه‌گذاران اهمیت بیشتری از بسیاری از عوامل دیگر پیدا می‌کند.

وی معتقد است حرکت به سمت چارچوب‌های حقوقی شفاف و کم‌نوسان می‌تواند ریسک سرمایه‌گذاری را کاهش دهد.

رئیس هیئت‌مدیره هلدینگ سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات همچنین با اشاره به نقش دولت در توسعه اکتشافات تصریح کرد: تهیه داده‌های پایه زمین‌شناسی، اطلاعات ژئوفیزیکی و نقشه‌های دقیق باید به‌عنوان یک زیرساخت عمومی توسط دولت فراهم شود و شرکت‌های بزرگ معدنی نیز با سرمایه‌گذاری و اجرای پروژه‌ها، توسعه اکتشافات را پیش ببرند.

موتور محرک معدن آینده

آقاجانلو تحول فناوری را یکی دیگر از محورهای اصلی توسعه معدن برشمرد و اظهار کرد: آینده این صنعت بر پایه دیجیتال‌سازی، اتوماسیون و تصمیم‌گیری مبتنی بر داده شکل خواهد گرفت. استفاده از هوش مصنوعی در اکتشاف، سامانه‌های هوشمند در استخراج و تحلیل داده‌های عملیاتی، علاوه بر افزایش بهره‌وری، وابستگی به تجهیزات و زنجیره‌های تأمین خارجی را نیز کاهش می‌دهد.

او درباره اقتصاد چرخشی نیز گفت: بسیاری از باطله‌ها و پسماندهای معدنی با استفاده از فناوری‌های جدید قابلیت بازیابی دارند و این رویکرد می‌تواند علاوه بر ایجاد ارزش اقتصادی، در شرایط محدودیت منابع و اختلال در زنجیره تأمین، به افزایش تاب‌آوری بخش معدن کمک کند.

رئیس هیئت‌مدیره هلدینگ سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات در بخش دیگری از سخنان خود، فولاد مبارکه را یکی از نمونه‌های حرکت به سمت یکپارچه‌سازی زنجیره ارزش در صنعت فولاد کشور دانست و گفت: سرمایه‌گذاری این شرکت در بخش‌های بالادستی، امکان برنامه‌ریزی بلندمدت و کاهش ریسک تأمین مواد اولیه را فراهم کرده است؛ هرچند در سطح سیاست‌گذاری باید میان یکپارچگی زنجیره و حفظ رقابت در بازار تعادل برقرار باشد.