بازگشت تولید از مسیر بازسازی به فاز تثبیت

پتروشیمی بندرامام در شهریور 1405 نشانه‌های روشن‌تری از بازگشت ظرفیت تولید پس از توقف ابتدای سال نشان داد. این مجتمع که از 15 فروردین در پی آسیب به بخش نیروگاهی و زیرساخت‌های مرتبط با توقف تولید مواجه شده بود، در شهریور متوسط دریافت خوراک NGL را به 94 هزار بشکه در روز رساند، تولید ماهانه‌اش از 430 هزار تن گذشت و 95 میلیون دلار ارزآوری صادراتی ثبت کرد.

تولید شهریور بالاتر از میانگین ماه‌های قبل

پتروشیمی بندرامام پیش‌تر تولید تجمعی شش‌ماهه را بیش از 2.4 میلیون تن اعلام کرده بود؛ بنابراین تولید پنج‌ماهه حدود 1.97 میلیون تن و متوسط ماهانه فروردین تا مرداد حدود 394 هزار تن برآورد می‌شود. بر این اساس، تولید شهریور حداقل 9 درصد بالاتر از میانگین پنج ماه قبل بوده است. این محاسبه به دلیل استفاده از اعداد «بیش از 2.4 میلیون تن» و «بیش از 430 هزار تن»، تقریبی است.

شاخص| شهریور 1405

تولید| بیش از 430 هزار تن

متوسط خوراک NGL| 94 هزار بشکه در روز

ارزآوری صادرات| 95 میلیون دلار

متوسط برآوردی تولید ماهانه فروردین تا مرداد| حدود 394 هزار تن

از توقف تولید تا تثبیت عملیات

شوک ابتدای سال باعث شد بخش بزرگی از افت عملکرد نیمه نخست ناشی از خروج ظرفیت از مدار باشد، نه کاهش تقاضا یا توان فروش. به همین دلیل، تولید بیش از 430 هزار تنی شهریور بیشتر از آنکه صرفاً یک رکورد ماهانه باشد، نشانه اثرگذاری عملیات بازسازی بر تولید است. 

مدیریت شرکت اعلام کرده در قالب برنامه صدروزه بازگشت به تولید، واحد NF در کمتر از 100 روز به مدار بازگشت و واحد آروماتیک نیز دوباره راه‌اندازی شد؛ اتفاقی که عرضه محصولاتی مانند تولوئن و بنزن در بورس کالا را نیز از سر گرفت. در نتیجه، روند احیا از مرحله تعمیر و راه‌اندازی به تثبیت عملیاتی نزدیک شده است.

بازگشت ظرفیت، اما نه هنوز حداکثر ظرفیت

دریافت 94 هزار بشکه NGL در روز نشان می‌دهد گلوگاه خوراک تا حد زیادی برطرف شده، اما هنوز نمی‌توان از بازگشت کامل مجتمع به حداکثر ظرفیت تاریخی سخن گفت. بندرامام در سال 1404 با افزایش 6 درصدی دریافت خوراک، تولید را به بیش از 5 میلیون تن رسانده و رکورد هشت‌ساله ثبت کرده بود.

تولید 430 هزار تن در یک ماه، در صورت تداوم، معادل حدود 5.16 میلیون تن در سال است؛ رقمی که صرفاً یک برون‌یابی است و پیش‌بینی قطعی تولید سالانه محسوب نمی‌شود.

فروش؛ داده ریالی ماهانه در دسترس نیست

برای شهریور، رقم قابل اتکای عمومی درباره درآمد ریالی شرکت در دسترس نیست و تنها 95 میلیون دلار درآمد ارزی صادراتی اعلام شده است. بنابراین مقایسه دقیق فروش شهریور با ماه‌های قبل یا تفکیک اثر مقدار فروش، نرخ محصولات و نرخ ارز بدون داده ماهانه رسمی امکان‌پذیر نیست.

وضعیت مالی پیش از بحران

صورت‌های مالی حسابرسی‌شده سال 1404 نشان می‌دهد بندرامام پیش از بحران عملیاتی 1405، عملکرد مالی قدرتمندی ثبت کرده بود. درآمد عملیاتی از 108 هزار و 336 میلیارد تومان در 1403 به 187 هزار و 535 میلیارد تومان در 1404 رسید و حدود 73 درصد رشد کرد. سود ناخالص از 19 هزار و 674 به 41 هزار و 614 میلیارد تومان، سود عملیاتی از 8 هزار و 456 به 21 هزار و 36 میلیارد تومان و سود خالص به 16 هزار و 654 میلیارد تومان رسید.

جریان نقد عملیاتی نیز از 21 هزار و 994 به 23 هزار و 436 میلیارد تومان افزایش یافت، اما تسهیلات مالی از 9 هزار و 135 به 18 هزار و 994 میلیارد تومان رسید و بیش از دو برابر شد. بنابراین هزینه مالی ناشی از بازسازی و سرمایه‌گذاری، یکی از متغیرهای قابل توجه دوره‌های بعد خواهد بود.

صادرات؛ درآمد ارزی مثبت، گلوگاه جدید در لجستیک

صادرات بندرامام در سال 1404 حدود 26 درصد رشد کرد و ارزآوری به حدود یک میلیارد دلار رسید. ثبت 95 میلیون دلار در شهریور 1405 نیز استمرار این مسیر را نشان می‌دهد.

با این حال، مدیریت شرکت ظرفیت ذخیره‌سازی و تسهیل صادرات را از چالش‌های اصلی فعلی دانسته است. بنابراین مسئله مرحله جدید تنها افزایش تولید نیست؛ ظرفیت ذخیره‌سازی، حمل، بارگیری و فروش خارجی نیز باید متناسب با تولید توسعه یابد تا افزایش ظرفیت به درآمد تبدیل شود.

سه مسیر پیش روی بندرامام

تداوم تثبیت تولید: حفظ تولید بالای 400 هزار تن در ماه و پایداری خوراک و سرویس‌های جانبی می‌تواند بخشی از افت نیمه نخست را جبران کند.

گلوگاه صادرات: در صورت رشد تولید بدون توسعه ذخیره‌سازی و کاهش هزینه‌های صادرات، افزایش ظرفیت ممکن است به همان نسبت به فروش تبدیل نشود.

توسعه‌ای: پروژه‌های «بندرامام نوین» از جمله کلرآلکالی، پیش‌تفکیک اتان، پیش‌تفکیک خوراک آروماتیک، پست برق GIS و مخازن VCM می‌توانند در میان‌مدت علاوه بر نوسازی، ظرفیت و تنوع محصولات مجتمع را افزایش دهند.

جمع‌بندی

شهریور 1405 را می‌توان نقطه‌ای مهم در عبور پتروشیمی بندرامام از بحران تولید به سمت تثبیت عملیات دانست. تولید بیش از 430 هزار تن، دریافت 94 هزار بشکه خوراک NGL در روز و ارزآوری 95 میلیون دلاری مهم‌ترین نشانه‌های این بازگشت هستند و تولید شهریور، بر مبنای ارقام تجمعی اعلام‌شده، حدود 9 درصد بالاتر از متوسط برآوردی پنج ماه نخست قرار گرفته است.

با این حال، برای تأیید بازگشت پایدار ظرفیت، باید گزارش‌های مهر، آبان و آذر نشان دهند که تولید بالای 400 هزار تن، خوراک نزدیک به 94 هزار بشکه در روز و روند صادرات پایدار مانده است. در کنار این متغیرها، هزینه تأمین مالی، ظرفیت ذخیره‌سازی و حمل صادراتی نیز تعیین می‌کنند بازگشت تولید تا چه اندازه به رشد پایدار فروش و سودآوری منجر شود.

در مجموع، داده‌های شهریور بیش از آنکه صرفاً یک رکورد ماهانه باشند، از بازگشت تدریجی موتور عملیاتی بندرامام حکایت دارند؛ مرحله بعدی، تبدیل این ظرفیت به فروش پایدار، صادرات کم‌هزینه‌تر و بهره‌برداری از پروژه‌های توسعه‌ای است.