صادرات؛ از ارزآوری تا موتور رشد اقتصاد ایران

در واقع آینده صادرات ایران فقط در کارخانه‌ها و بنادر رقم نمی‌خورد؛ بخشی از آن در شرکت‌های فناوری، شرکت‌های حمل‌ونقل، شبکه‌های توزیع، شرکت‌های بازاریابی و دفاتر خدمات تجاری در بازارهای هدف ساخته خواهد شد. هرچه این زنجیره کامل‌تر شود، صادرات نیز از یک فعالیت مقطعی به یک صنعت پایدار تبدیل خواهد شد.

اقتصاد ایران امروز بیش از هر زمان دیگری به منابع ارزی پایدار و متنوع نیاز دارد. صادرات غیرنفتی می‌تواند بخشی از این آسیب‌پذیری را کاهش دهد؛ نه با حذف نفت، بلکه با ایجاد پایه‌های متنوع‌تر برای درآمد ارزی و افزایش ارتباط اقتصاد ایران با بازارهای جهانی.

با این حال نباید انتظار داشت صادرات به تنهایی همه مشکلات اقتصاد ایران را حل کند. صادرات زمانی می‌تواند به موتور رشد تبدیل شود که محیط تولید، سرمایه‌گذاری، حمل‌ونقل، سیاست ارزی، روابط خارجی و مقررات تجاری نیز در جهت آن حرکت کنند. صادرات آینه‌ای از کیفیت محیط کسب‌وکار است. هرچه این محیط باثبات‌تر و رقابتی‌تر باشد، صادرکننده نیز توان بیشتری برای حضور پایدار در بازار جهانی خواهد داشت.

صادرات پایدار چگونه به موتور رشد اقتصاد ایران تبدیل می‌شود؟

روز ملی صادرات می‌تواند فرصتی برای تغییر همین نگاه باشد. باید پرسید «چه چیزی صادر کنیم، به کجا صادر کنیم، چگونه در بازار بمانیم و چه میزان ارزش در داخل کشور ایجاد کنیم؟» پاسخ به این پرسش‌ها می‌تواند سیاست صادراتی ایران را به رویکردی راهبردی نزدیک کند.

شعار «تجارت پویا، صادرات ارزش‌آفرین» زمانی اهمیت واقعی پیدا می‌کند که به یک نگاه جدید به اقتصاد ایران تبدیل شود؛ نگاهی که در آن صادرکننده نه آخرین حلقه زنجیره تولید، بلکه یکی از بازیگران اصلی توسعه اقتصادی کشور باشد. صادرکننده ایرانی باید بتواند برنامه بلندمدت داشته باشد، بازار خارجی را بشناسد، روی کیفیت سرمایه‌گذاری کند و مطمئن باشد که سیاست‌گذاری داخلی مانع ایفای تعهدات او در برابر مشتری خارجی نخواهد شد.

ایران برای آینده اقتصادی خود به صادرات بیشتر نیاز دارد، اما مهمتر از آن، به صادرات پایدار، متنوع، رقابت‌پذیر و ارزش‌آفرین نیازمند است. صادراتی که فقط کالا را از مرز خارج نکند، بلکه دانش، فناوری، اشتغال، برند، خدمات و ارزش افزوده را در داخل کشور توسعه دهد.

در چنین نگاهی صادرات دیگر صرفاً راهی برای به دست آوردن ارز نیست؛ راهی برای بزرگتر کردن اقتصاد ایران است. راهی برای پیوند دادن تولید داخلی با تقاضای جهانی، افزایش مقیاس بنگاه‌ها، ارتقای کیفیت تولید، گسترش بازارهای خارجی و استفاده بهتر از موقعیت جغرافیایی و ظرفیت انسانی کشور.

 اقتصاد ایران زمانی می‌تواند از ظرفیت‌های خود بهره بیشتری بگیرد که نگاهش به بازار، محدود به مرزهای جغرافیایی کشور نباشد. جهان بازار بزرگتری است و صادرات می‌تواند یکی از مهمترین پل‌های ارتباط اقتصاد ایران با این بازار باشد؛ پلی که اگر بر پایه ثبات، رقابت، ارزش‌آفرینی و اعتماد ساخته شود نه فقط برای امروز بلکه برای آینده اقتصاد ایران نیز قابل اتکا خواهد بود.»